ارائه کننده: صنوبر آقامحمدی
استاد راهنما: دکتر علیرضا ریاحی بختیاری
استاد مشاور: دکتر محمد سراجی
استاد ناظر داخلی: دکتر مهدی غلامعلی فرد
استاد ناظر خارجی: دکتر ثمر مرتضوی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر نادر بهرامی فر
تاریخ: 1403/11/14
ساعت: 13
مکان: سالن اصلی کاخ

چکیده:
سواحل مکران به دلیل حمل و نقل کشتی‌های تجاری، و فعالیت‌های پتروشیمی در منطقه و نزدیکی به آب‌های آزاد، با ورود انواع آلاینده‌ها، به ویژه ترکیبات آلی پایدار (POPs) مواجه است. این مطالعه در سواحل مکران (سیریک، جاسک، کوه‌مبارک، منگلی، جنگل حرا آذینی، جزیره خور آذینی) با هدف بررسی الگوی ترکیبی بی‌فنیل‌های‌پلی‌کلره (PCBs) و منابع انتشار آن‌ها (محلی و فرامحلی) از طریق آنالیز نمونه‌های رسوبات سطحی کرانه و جزر و مدی و رزین‌پلت‌های پلاستیکی با تفکیک رنگ (سفید، زرد، قهوه‌ای و سیاه) صورت پذیرفت. نمونه‌ها با 3 تکرار از هر ایستگاه در سال 1402 جمع‌آوری شدند. پس از استخراج ترکیبات آلی برای جداسازی ترکیبات PCB از دو مرحله کروماتوگرافی ستونی و جهت شناسایی و تعیین غلظت آن‌ها از دستگاه کروماتوگرافی گازی طیف‌سنجی جرمی (GC-MS) استفاده‌شد. محدوده غلظت کلی ترکیبات PCB در رسوبات سطحی‌ کرانه، رسوبات جزر و مدی و رزین‌پلت‌های پلاستیکی به ترتیب بین 0 تا 841/2، 0 تا 155/3 و 0 تا 132/79 نانوگرم در گرم تعیین‌گردید. با توجه به معیارهای تعیین سطح آلودگی رسوب، در همه ایستگاه‌ها سطح پایین ارزیابی گردید. روند غلظت ترکیبات PCB در رزین‌پلت‌ها در اکثر ایستگاه‌ها به ترتیب قهوه‌ای > زرد > سفید را نشان‌داد. معیار‌های تعیین سطح آلودگی در رزین‌پلت‌ها برای ترکیبات PCB، سه سطح کم، متوسط و نسبتاً آلوده را مشخص کردند. الگوی ترکیبی ترکیبات PCB در رسوبات سطحی و جزر و مدی در غالب ایستگاه‌ها، نشان دهنده غلبه ترکیبات تری‌کلره و در رنگ‌های مختلف رزین‌پلت‌ها، غالبیت ترکیبات پنتا و هگزا کلره را نشان‌داد. نتایج تحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان‌ داد رزین‌پلت‌های قهوه‎ای، سیاه، زرد و سفید و رسوبات جزر و مدی در یک گروه مجزا نسبت به رسوبات سطحی ساحلی قرار دارند. لذا می‌توان نتیجه گرفت که منبع انتشار رنگ‌های مختلف رزین‌پلت‌های پلاستیکی و رسوبات جزر و مدی به احتمال زیاد از منابع انتشار فرامحلی از ایستگاه‌های بالادست یا مناطق دیگر است.