ارائه کننده: محمد گلی
استاد راهنما: دکتر نعمت اله محمودی
استاد راهنمای دوم: دکتر سید فخرالدین حسینی
استاد ناظر داخلی: دکتر عبدالمحمد عابدیان کناری
استاد ناظر خارجی: دکتر سیدمهدی اجاق
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر عبدالمحمد عابدیان کناری
تاریخ: 1402/12/20
ساعت: 10
مکان: ساختمان علوم دریایی

چكيده:
به دلیل ویژگی‎های مثبت استفاده از فناوری بیوفلاک (بهبود شاخص‌‎های کیفی آب، بازده خوراک، ایمنی آبزیان پرورشی و حفاظت از آب و خاک) در طول سال‌های اخیر توجه ویژه ای به این فناوری شده است اما تاکنون اطلاعات زیادی از ویژگی‌های گوشت ماهیان پرورش یافته در سیستم بیوفلاک ارائه نشده است. در مطالعه حاضر تلاش شده است اثرات فناوری بیوفلاک در سیستم پرورش چند گونه‌‌ای بر کیفیت گوشت 4 گونه ماهی گرمابی شامل کپور نقره‌ای (Hypophthalmichthys molitrix)،کپور سرگنده (Hypophthalmichthys nobilis)،کپور علفخوار (Ctenopharyngodon idella) و کپور معمولی (Cyprinus carpio) در شرایط مزرعه‎ طی یک دوره پرورش 60 روزه مورد ارزیابی قرار گیرد. به منظور اجرای تحقیق از 6 استخر پرورشی با ابعاد 8 × 9 متر و میانگین عمق 1 متر استفاده شد. در هر استخر،100 قطعه از ماهیان گرمابی با نسبت 50 درصد بچه ماهی کپور نقره‌ای (میانگین وزن 20 گرم)، 25 درصد کپور معمولی (میانگین وزن 22 گرم)، 15 درصد کپور علف‎خوار (میانگین وزن 10 گرم) و 10 درصد کپور سرگنده (میانگین وزن 10 گرم) ذخیره شد. نمونه‌ برداری از گوشت ماهیان پرورشی در انتهای دوره آزمایش انجام شد. به منظور مقایسه کیفیت گوشت، تراکم کل باکتری و برخی پارامترهای شیمیایی از جمله ترکیب اسید‎‎های‎آمینه، ‎اسیدهای‎ چرب، تجزیه تقریبی گوشت، سنجش ترکیبات با طعم بد و پارامتر‎های فیزیکی و حسی مورد سنجش قرار گرفت. نتايج حاصل نشان داد كه میزان رشد ماهیان کپور نقره‎ای و معمولی در گروه بیوفلاک نسبت به گروه شاهد افزایش معنی‎داری داشته است (05/0P<) ولی اختلاف معنی‎داری در رشد ماهیان کپور علف‎خوار و کپور سرگنده مشاهده نشد (05/0P>). نتایج تجزیه تقریبی عضله ماهیان نشان داد که میزان پروتئین و چربی درگروه بیوفلاک به ترتیب در ماهی کپور معمولی و کپور علف‎خوار افزایش معنی‎داری داشته است (05/0P<) ولی در کپور سرگنده میزان پروتئین و چربی کاهش معنی‎داری مشاهده شد (05/0P<). در کپور نقره‎ای درهیچ یک از متغیرها اختلاف معنی‎داری مشاهده نشد (05/0P>). ترکیب اسید چرب عضله نشان داد که مقدار اسیدهای چرب چند غیر اشباع امگا 6 (n-6) و امگا 3 (n-3) در اکثر ماهیان ماهیان پرورش یافته در گروه بیوفلاک نسبت به گروه شاهد افزایش معنی‎داری را نشان داده است (05/0P<). کمترین تغییرات ترکیب اسیدهای چرب ناشی از فناوری بیوفلاک در کپور سرگنده مشاهده گردید. ترکیب اسیدهای آمینه عضله نشان داد که اکثر گونه‎ها تحت تاثیر تیمار بیوفلاک قرار گرفتند. در این راستا، بیوفلاک سبب افزایش معنی‎داری در برخی از اسید‎های امینه (آرژنین و هیستیدین) و کاهش معنی‎داری در برخی دیگر (ترئونین و والین) شده است. در گروه بیوفلاک نسبت به گروه شاهد اسید آمینه لیزین در کپور نقره­ای و علف­خوار و اسیدآمینه متیونین درکپور معمولی و کپور سرگنده افزایش معنی‎داری داشته است (05/0P<). بیشترین و کمترین تغییرات ترکیب اسیدهای آمینه ناشی از فناوری بیوفلاک به ترتیب در کپور نقره‎ای و علف‎خوار مشاهده گردید. سنجش ترکیبات با طعم بد نشان داد که مقدار ژئوسمین در عضله هر 4 گونه و مقدار 2متیل ایزو بورنئول (MIB) در سه گونه (کپور معمولی، نقره‎ای و علف‎خوار) در گروه بیوفلاک دارای افزایش معنی‎دار (05/0P<) نسبت به گروه شاهد بوده است.  بار باکتریایی کل وPH  عضله هیچگونه اختلاف معنی‎داری در 4 گونه بین گروه بیوفلاک و شاهد مشاهده نشد (05/0P>). نتایج آزمون رنگ سنجی پوست مشخص کرد که از نظر شاخص روشنایی (L)، به جز کپور معمولی، سایر گونه‎ها افزایش معنی‎داری در گروه بیوفلاک داشته‎اند (05/0P<) از نظر شاخص قرمزی (a)، فقط در کپور معمولی اختلاف معنی‎داری مشاهده شد (05/0P<). هیچ اختلاف معنی‎داری در شاخص‎های آزمون تغییر بافت (پیوستگی، کشسانی، جویدن و چسبندگی) گروه بیوفلاک در مقایسه با گروه شاهد مشاهده نشد (05/0P>). نتایج ارزیابی حسی نیز نشان داد که در گروه بیوفلاک، شاخص طعم درماهیان کپور معمولی و علف‎خوار اختلاف معنی‎داری داشته است (05/0P<). از نظر سایر شاخص‎ها در4گونه‎ اختلاف معنی‎داری مشاهده نشد (05/0P>). در مجموع مشخص شد که سامانه بیوفلاک از نظر تغذیه‎ای و بهبود کیفیت فیزیکی و شیمیایی گوشت تا حد زیادی اثرگذاری مثبتی دارد ولی بالارفتن ترکیبات با طعم بد در آب و عضله ماهیان پرورشی بعنوان جنبه منفی این فناوری مطرح هست.